Vermoeidheidssyndroom en chronische vermoeidheidssyndroom

De chronische vermoeidheidssyndroom is een ingewikkelde aandoening. Vermoeidheidssyndroom  wordt gekenmerkt door chronische vermoeidheid, waarbij geen onderliggende medische aandoening bekend is.

Het gevoel van vermoeidheid verergert vaak tijdens lichamelijke of mentale activiteit en inspanning. Helaas gaat de vermoeidheid niet snel over, zelfs niet na rust. Aangezien er geen concrete diagnose is, kan het onduidelijk zijn of de klachten van een psychologische of lichamelijke aard zijn.

Wat is de oorzaak van vermoeidheidssyndroom?

Bij chronische vermoeidheidssyndroom is de oorzaak niet bekend, maar dit betekent niet dat de oorzaak er niet is. Veel onderliggende medische problemen zijn mogelijk:

Virale en / of bacteriële infectie, allergieën, psychologische stress, voedselintolerantie en parasieten zijn een paar voorbeelden.

Sommige experts geloven dat het chronisch vermoeidheidssyndroom wordt veroorzaakt door een combinatie van meerdere factoren. Dit verklaart waarom het onmogelijk is om een duidelijke diagnose te komen. Er is geen losse test waarmee het mogelijk is om een diagnose van chronische vermoeidheidssyndroom mee te stellen.

Het tegenovergestelde is juist het geval: het kan zijn dat een groot aantal medische tests ondergaan moeten worden om gezondheidsproblemen (met soortgelijke symptomenom) juist uit te sluiten.

Behandeling van Chronische vermoeidheidssyndroom

Behandeling voor chronische vermoeidheid syndroom richt zich op verlichting van de symptomen.

De chronisch vermoeidheidssyndroom heeft acht officiële symptomen, naast de vanzelfsprekende symptoom waar de vermoeidheidssyndroom zijn naam aan te danken heeft.

  • vermoeidheid
  • verlies van geheugen en / of verminderde concentratie
  • zere keel
  • vergrote lymfeklieren in de nek of oksels
  • onverklaarbare spierpijn
  • pijn die zich van het ene gewricht naar het andere verplaatst, zonder zwelling of roodheid
  • hoofdpijn
  • niet-verkwikkende slaap
  • extreme uitputting dat meer dan 24 uur duurt na lichamelijke of geestelijke inspanning.

Oorzaken van chronische vermoeidheidssyndroom

vermoeidheidssyndroom test

Ontlastingsonderzoek kan gebruikt worden om op mogelijke oorzaken van vermoeidheidssyndroom te testen.

 

Het is niet zo dat chronische vermoeidheidssyndroom een bekende oorzaak heeft. Het kan een combinatie van meerdere factoren zijn, die elkaar verergeren. Sommige mensen worden geboren met een lage weerstand, en een verhoogd risico op bepaalde aandoeningen. Andere mensen lopen ziektes op, zonder precies te weten wat er is gebeurd. De waarheid is dat veel informatie over chronische vermoeidheidssyndroom nog ontbreekt – en zelfs wanneer de informatie bekend is, zijn niet alle artsen altijd op de hoogte.

Gelukkig zijn er veel medische tests die inzicht kunnen bieden. Indien er ook darmklachten symptomen zijn, kunnen de symptomen veroorzaakt worden door darmparasieten, Candida infectie, glutenallergie of bacteriële infectie. Deze mogelijke oorzaken kunnen gemakkelijk onderzocht worden doormiddel van ontlastingsonderzoek. U kunt onderzoek online bestellen op darmklachten.nl.

Virale infecties

Virale infecties kunnen chronische vermoeidheidssyndroom mogelijk veroorzaken. Sommige mensen ontwikkelen chronische vermoeidheid syndroom na een virale infectie. Verdachte virussen zijn Epstein-Barr, menselijke herpesvirus en muis leukemie virussen. Er is echter onvoldoende onderzoek uitgevoerd om de verband te bevestigen.

Problemen met het immuunsysteem kunnen ook chronische vermoeidheidssyndroom veroorzaken, maar het is onduidelijk of een lage weerstand genoeg is om om daadwerkelijk een vermoeidheidssyndroom te veroorzaken.

Ten slot kunnen ook hormonale onevenwichtigheden chronisch vermoeidheidssyndroom veroorzaken. Het is niet geheel duidelijk of abnormale bloedspiegels van hormonen geproduceerd in de hypothalamus, de hypofyse of bijnieren de oorzaak zijn, maar de mogelijkheid wordt actief onderzocht.

vermoeidheidssyndroom en darmparasieten.

In sommige gevallen worden prikkelbare darm syndroom (PDS) klachten veroorzaakt of verergerd door darmparasieten. Verschillende medisch behandelingen en diëten zijn mogelijk. Behandelingen moeten met artsen besproken worden. Probeer een arts te zoeken die verstand van zaken heeft:  en dieet en eventueel.   Darmparasieten komen relatief vaak voor in Nederland.

De darmparasieten die het vaakst voorkomen (click de links om op parasiet.com verder te lezen):

  • Blastocystis hominis, komt bij 50% van de mensen met chronische darmklachten (PDS) voor. Het blijkt dat er 10 subsoorten zijn, waarvan enkele subsoorten schadelijk zijn en anderen niet.
  • Dientamoeba fragilis, komt bij 35 % van de mensen met PDS klachten voor. 
  • Giardia lamblia. Komt bij 10% van de mensen voor. 

Darmparasieten worden regelmatig in het buitenland opgelopen (in warme ontwikkelingslanden) maar ook heel vaak in Nederland.

Het wordt geschat dat 25% van de bevolking regelmatig last heeft van darmklachten. Darmparasieten worden gevonden bij ongeveer de helft van de mensen met chronische darmklachten.

Parasieten komen regelmatig voor in de darmen – veel meer dan andere soorten parasieten.  Jonge kinderen lopen veel risico omdat op de meeste scholen en peuterspeelzalen er slechte hygiëne is.  Bovendien hebben kinderen meestal zwakkere immuunsystemen.

In combinatie met het feit dat Nederlanders veel reizen, en thuis veel parasieten oplopen, draagt ook het Nederlands dieet bij aan de problemen met parasieten. Nederlanders eten veel brood en suiker, en drinken ook veel zoete drankjes en bier. Parasieten in de darmen leven van suiker en zetmeel, dus indien parasieten worden opgelopen, worden ze ook nog gevoed met wat ze het liefst eten.

Veel besmettingen met parasieten worden in het buitenland opgelopen in eerste instantie – maar kunnen ook hier in Nederland verspreid worden. Bijvoorbeeld op de kinderspeelzaal kan het zijn dat kinderen elkaar met parasieten besmetten, waneer ze de handen niet goed wassen na WC gebruik. Parasieten kunnen verspreid worden door vuile deurknoppen aan te raken, en vervolgens met de handen te eten – iets dat voor kinderen heel normaal is, tenzij ze over de gevaren leren.

Parasieten en dieet:

Het Nederlands dieet speelt ook een rol bij infectie met darmparasieten. Er wordt veel zetmeel gegeten in Nederland (denk maar aan al het brood en patat!). Jammer genoeg vinden parasieten in de darmen zetmeel ook heel lekker. Parasieten in de darm voeden zich met zetmeel, waardoor ze zich snel kunnen vermenigvuldigen. Het zetmeel wordt door de parasieten gefermenteerd en omgezet tot alcohol, waardoor veel gassen vrij komen. Dit veroorzaakt darmklachten symptomen zoals een opgezette buik en winderigheid.

Het gebeurt helaas vaak, dat Nederlanders terugkomen van vakantie, en onverwacht meer met zich mee naar huis nemen dan ze van plan waren. Er zijn bepaalde eencellige darmparasieten die veel voorkomen in minder ontwikkelde landen, waar hygiëne niet altijd mogelijk is. Een eencellige parasiet is makkelijk om op te lopen, door besmet voedsel of water in te nemen.

De drie parasieten die het vaakst worden aangetroffen bij mensen met darmklachten zijn Blastocystis hominis, Dientamoeba fragilis en Giardia lamblia.

Blastocystis hominis

Blastocystis hominis is een van de meest voorkomende parasieten in Nederland. Blastocystis hominis komt ongelofelijk vaak voor bij mensen maar ook bij dieren. Meer dan 4 miljoen Nederlandse inwoners hebben Blastocystis hominis parasieten in de darmen. De meeste mensen zullen nooit darmklachten merken, tenzij ze besmet zijn met schadelijke varianten van Blastocystis hominis.

Blastocystis hominis parasieten worden door sommige artsen nog steeds beschouwd als een onschuldige darmbewoner die nooit schade aanricht. Het is bewezen dat dit niet het geval is. Er zijn namelijk subsoorten van Blastocystis hominis waarvan wereldwijd steeds meer artsen merken dat ze klachten veroorzaken en zich toeleggen op de behandeling van geïnfecteerde mensen. De meest karakteristieke kenmerken van Blastocystis hominis besmetting zijn chronische winderigheid en een opgezette buik.

Typische Blastocystis hominis parasieten lijken op een lege cel. Blastocystis hominis parasieten lijken veel op gist cellen, die ook op lege cellen lijken.  Blastocystis hominis parasieten zijn het best aan te tonen door middel van DNA ontlastingsonderzoek, dat in een gespecialiseerde laboratorium kan plaatsvinden.

Alleen DNA onderzoek, doormiddel van qPCR methodes, is betrouwbaar. Vertrouw alleen op de qPCR, en niet op het achterhaalde TFT. Blastocystis hominis parasieten zijn namelijk niet altijd door de laboratorium analist te herkennen onder de microscoop, omdat er afwijkende en moeilijk te herkennen vormen van Blastocystis hominis bestaan. De parasieten die soms als onschuldige gistcellen wordt afgespiegeld, zijn in feite zeer complex orgaantjes, waar veel over te vertellen is.

Darmklachten

Blastocystis hominis besmetting veroorzaakt naast een opgezette buik ook een aantal andere klachten, zoals pijn, diarree, misselijkheid, vermoeidheid, jeuk, slapeloosheid en zelfs koorts. De parasiet kan het darmslijmvlies irriteren, maar ook infecties veroorzaken door bacteriën over te dragen. De jeuk ontstaat door een allergische reactie op de parasiet.

Blastocystis hominis produceren net als andere eencellige darmparasieten alcohol en acetaldehyde, stoffen die bijdragen tot het opzetten van de buik en vermoeidheid. Een derde van de besmette mensen heeft symptomen. Op basis van een ruime voorraad publicaties is het voor zeker aan te nemen dat Blastocystis problemen kan veroorzaken.

Een opmerkelijk fenomeen is dat Blastocystis hominis en Dientamoeba fragilis vaak in elkaars gezelschap zijn te vinden. Soms zijn er zo veel Blastocystis hominis zijn, dat andere parasieten over het hoofd worden gezien. Wanneer bij een patiënt met diarree ‘slechts’ Blastocystis hominis worden gevonden, kan onderzoek worden herhaald.

Situatie in Nederland

Een kleinschalig onderzoek (A) toonde aan dat 37% van de mensen die de huisarts bezochten, maar geen darmklachten hadden, Blastocystis hominis in de darm hadden. Onderzoek van het RIVM (B) geeft aan dat 40% van de volwassen tussen de 15 en de 50 jaar in Nederland Blastocystis hominis heeft. De groep van 5 tot 14 jaar en mensen boven de 50 jaar zijn voor met dan 30% besmet.

Op basis van deze gegevens is het veilig aan te nemen dat 25% van de Nederlandse bevolking Blastocystis hominis bij zich draagt, zouden 4 miljoen mensen in Nederland besmet zijn.

Bij mensen met buikklachten vind je hogere scores. Gegevens uit mijn eigen praktijk staan in de tabel en zijn gebaseerd op de al besproken speciale TFT-analyses. De onderzoeken werden uitgevoerd in een Nederlands parasitologisch laboratorium, de patiënten waren bijna uitsluitend van Nederlandse afkomst.

Mensen met klachten:

Periode Aantal onderzochte personen Aantal Blastocystis hominis percentage
oktober 2002 – april 2003 194 116 60
oktober 2003 – april 2004 130 78 60
Dat betekent dat 60% van de mensen die werd onderzocht voor vage klachten een Blastocystis hominis besmetting had. De helft hiervan had uitsluitend Blastocystis hominis, de andere helft had meerdere darmparasieten.

Hoe ziet Blastocystis hominis eruit?

Blastocystis hominis kunnn leeg en daardoor onschadelijk lijken. Onder de microscoop ziet men een ronde witte cel, die op een gistcel of een Candidacel lijkt. Het heeft tientallen jaren geduurd voordat definitief werd bepaald dat Blastocystis een parasiet is. Het is merkwaardig dat deze conclusie zo lang op zich liet wachten, want Blastocystis hominis hebben typische parasieteneigenschappen. Zij zijn alleen te kweken op een medium voor parasieten, vormen cysten (een typische eigenschap van parasieten) en zijn alleen weg te krijgen met parasietdodende medicijnen.

In de afgelopen jaren is gebleken dat Blastocystis hominis niet alleen een gistachtige vorm hebben, maar allerlei verschijningen kan aannemen. De gistvorm of de gekorrelde vorm komt het meest voor. Zij variëren van klein tot ‘reusachtig’; de afmeting liggen ergens tussen de 2 μm en de 100 μm[i]. Blastocystis hominis kunnen zelfs de vorm van een amoebe aannemen, zij lijken dan zoveel op witte bloedlichaampjes dat zij daar nauwelijks van te onderscheiden zijn,. Deze vorm wordt echter zelden gezien.

Diagnose

De diagnose van parasieten wordt meestal gesteld door herkenning van de cystenvorm in de ontlasting. Cysten worden gemiddeld om de vier tot acht dagen uitgescheiden en zijn daarom niet altijd aanwezig in de ontlasting; in ongewone gevallen verschijnen de cysten zelfs maar eens in de twintig dagen en dan wordt het erg moeilijk om ze te vinden.[ii] Een enkele analyse is niet voldoende, en als er niets wordt gevonden wordt het laboratoriumonderzoek een aantal malen herhaald.

In Nederland worden met behulp van de TFT-test heel vaak Blastocystis hominis aangetoond

Ook is het mogelijk het DNA van de parasiet aan te tone (qPCR).

Voeding

De eerste stap in de goede richting is verandering van de voeding. Consumptie van zoetigheid en zetmeel veroorzaakt klachten, want fermentatie van suikers draagt bij aan de opgezette buik. De parasiet bevat opgestapelde koolhydraten die voor groei worden gebruikt. Wanneer er geen suiker, brood, aardappelen en pasta wordt gebruikt bij de maaltijd, wordt de celdeling afgeremd en de buik rustiger. Deze manier van eten wordt ook aangeduid met het ‘anticandida’-dieet, maar dan zonder zuurdesem brood en zetmeelrijke producten.

Maar de parasiet verdwijnt er niet door, daar zijn medicijnen voor nodig. Omdat deze niet altijd aanslaan, kan voeding een belangrijke bijdrage leveren en behandeling tot een succes maken. Voeding en medicijnen werken dus aanvullend op elkaar.

Samenvatting

Blastocystis hominis is een gistachtige cel en veroorzaakt een opgezette buik. Naar schatting heeft 20 tot 25% van de wereldbevolking Blastocystis hominis in de darm. De opsporing kan via reguliere laboratoria, maar lang niet iedereen herkent de vele varianten van de parasiet. Ook variëren de aantallen in de ontlasting van dag tot dag.

Terwijl de meeste artsen aannemen dat deze cellen onschadelijk zijn, heeft een derde van de besmette personen last van de buik, misselijkheid of jeuk.

De klachten van besmetten komen in grote mate overeen met PDS klachten- prikkelbaar darmsyndroom.

Het bewijs dat deze parasiet vaak klachten veroorzaakt, wordt geleverd door het verdwijnen van de symptomen na een geslaagde kuur.

T. Mank, J Zaat. J Eijk van, A Polderman and A Deelder Persistent diarrhea in a generla practice population in the Netehrlands, prevalence of protozoa and other intestinal infections. IX Interrnational Congres of Parasitology.
Interim-rapportage van onderzoek naar gastro-enteritis in huisartsenpeilstations (NIVEL) 1996-1999. Resultaten van de eerste twee jaar
Wit MAS de ; Koopmans MPG ; Kortbeek LM ; Leeuwen WJ van ; Vinje J ; Duijnhoven YTPH
[i] 1 μ = 0,001 millimeter.[ii] Irregular shedding of Blastocystis hominis.Parasitol Res 1999 eb;85(2):162-4 Vennila G.D., et al.